به گزارش پایگاه خبری «عصر ساختمان» به نقل از وزارت راه و شهرسازی، عبدالرضا گلپایگانی در گفت‌وگویی با بیان اینکه در 5 سال گذشته رشد شتابان شهری در کشور رخ داد گفت: در فاصله 50 سال گذشته، جمعیت شهری از 17 میلیون نفر در سال 1355 به رقم 70 میلیونی در سال جاری رسیده است و رشد 4 تا 5 درصدی داشته است. همچنین تعداد شهرها نیز در طی این مدت از 320 شهر به بیش از 1200 شهر رسیده است و کلانشهرها نیز از یک شهر به 10 شهر رسیده است. این در حالی است که رشد کلانشهرها منطبق بر اسناد آمایشی و سند توسعه آمایش سرزمین نبوده است.

مدیرعامل شرکت بازآفرینی شهری ایران با بیان اینکه بخشی از دلایل تخطی و انحراف رشد شهری از سند آمایش سرزمین با دلایل مختلفی انجام شد، توضیح داد: فرآیند شتابنده شهرنشینی و تغییر ساختار جمعیتی سبب شد تا آنچه که در خور نیاز مردم از نظر سرانه‌های خدماتی و کیفیت فضای شهری است فراهم نشود و بدین ترتیب شکل گیری بافت‌های ناکارآمد را شاهد هستیم.

ضرورت ساماندهی 20 میلیون نفر ساکن در بافت‌های ناکارآمد شهری

گلپایگانی در بیان دسته‌بندی بافت‌های ناکارآمد با اعلام اینکه هم اکنون 20 میلیون نفر در این بافت‌ها زندگی می‌کنند، گفت: بافت‌های فرسوده، بافت‌های حاشیه‌ای و سکونتگاه های غیررسمی، بافت های تاریخی و بافت‌های در پهنه و معرض خطر، بافت‌هایی هستند که در زمره بافت های ناکارآمد هستند.

به گفته وی، بافت های فرسوده بافت هایی ناپایدار هستند و بافت‌های تاریخی نیز به دلیل فاصله گرفتن از مقاوم سازی به سمت ناکارآمدی رفته اند و بافت های در پهنه خطر نیز بافت هایی هستند که عمدتا در حریم گسل، رودخانه ها و در جوار کابل های فشار قوی هستند که نیاز است با مجموعه راهبردهایی از ناکارآمدی خارج شوند.

بازتنظیم و ارتقای کیفیت و فضای شهری، هدف بازآفرینی شهری است

معاون وزیر راه و شهرسازی با بیان اینکه در 30 سال آینده معضلات و مشکلات با شرایط کنونی تفاوت عمده‌ای خواهد یافت، توضیح داد: به نظر می‌آید 30 سال آینده مشکل ما رشد جمعیت نیست، بلکه بازتنظیم شهرهایی است که ایجاد شده‌اند و بازتنظیم این شهرها تحت‌عنوان بازآفرینی شناخته می‌شود.

گلپایگانی با تاکید بر اینکه بازآفرینی یعنی شناخت ظرفیت ذاتی در شهرها و شکوفا کردن شهرها گفت: باز تنظیم، ارتقای کیفت و فضای شهری، تغییر فضای ساختار رفت و آمدی بر مبنای نیاز عملکردی با هدف بهتر کردن حال مردم انجام می‌شود.

جزئیات جمعیت ساکن در بافت های ناکارآمد

وی در بخش دیگری از گفت و گوی خود به جمعیت ساکن در بافت‌های ناکارآمد پرداخت و توضیح داد: هم اکنون 11 میلیون نفر در بافت فرسوده ساکن هستند که 50 درصد خانه هایشان از سال 82 و بعد از زلزله بم مقاوم سازی شده اند. حدود 7 میلیون و 500 هزار نفر در مناطق حاشیه‌ای و سکونتگاه های غیررسمی، 2 میلیون و 500 هزار نفر در بافت تاریخی و 250 هزار نفر در معرض در پهنه معرض خطر هستند که باید به پهنه های امن منتقل شوند.

موفقیت برنامه‌های بازآفرینی در همراهی نهادهای مجری و دیگر وزارتخانه‌ها

معاون وزیر راه و شهرسازی موفقیت در برنامه‌های بازآفرینی شهری را همراهی و قرارگیری در کنار نهادهای مجری از جمله شهرداری‌ها عنوان کرد و افزود: وزارت راه و شهرسازی به عنوان متولی مدیریت زمین و توسعه شهر در کنار نهادهای مجری قرار می‌گیرد.

به گفته وی، متولی اصلی در شهرها و سکونتگاه‌های غیررسمی، مدیریت شهری است که در حل معضلات این بافت‌ها، بازآفرینی در کنار مدیریت شهری و بعضا وزارت نیرو، قرار می‌گیرد. در بافت‌های تاریخی نیز متولی وزارت میراث فرهنگی است که در این بافت‌ها نیز بازآفرینی در کنار این وزارتخانه برای حل مشکلات این بافت‌ها برای تامین سرانه‌های خدماتی و تامین کیفیت قرار می‌گیرد و همکاری می‌کند.

مدیرعامل شرکت بازآفرینی شهری ایران با تاکید بر اهمیت بازگویی مساله بازآفرینی توضیح داد: بر اساس آماری که به تازگی اخذ شده است، حدود 2 میلیون و 700 هزار واحد مسکونی هستند که در بافت های ناکارآمد خارج از روال مهندسی ساخته شده است. چنانچه امکان نوسازی و بهسازی این واحدها ایجاد شوند کل نیاز به مسکن کشور تامین خواهد شد.

گلپایگانی گفت: آمارها حاکی است که حدود 32 میلیون واحد مسکونی و 27 میلیون خانوار در کشور وجود دارد و با آمار ارایه شده حدود 5 میلیون خانه مازاد بر خانوارهاست. این در حالی است که بخشی از جامعه هنوز سابقه مالکیت ندارند. بنابراین این بدان معناست که خانه احداث شده است اما به هدف اصابت نکرده و نیاز به مسکن بخشی از خانوارهای کشور تامین نشده است.

معاون وزیر راه و شهرسازی تصریح کرد: اگر 2 میلیون و 700 هزار واحدی که خارج از روال مهندسی احداث شدند، نوسازی می‌شدند و برنامه کلان مسکن در همین بافت ها برنامه‌ریزی می‌شد، شاهد ارتقای کیفیت و تامین نیاز به مسکن کشور محقق می شد.

تحقق 96 درصدی نوسازی بافت فرسوده در سال اول برنامه هفتم پیشرفت

گلپایگانی در بخش دیگری از گفتگوی خود به برنامه احداث 500 هزار واحد مسکونی در طول برنامه هفتم در بافت‌های هدف بازآفرینی شهری اشاره کرد و در بیان تحقق این اهداف توضیح داد: سال 1403، معادل 76 هزار واحد مسکونی در بافت های فرسوده پروانه گرفتند که معادل 96 درصد برنامه در سال نخست برنامه هفتم را شامل می‌شود. امسال با توجه به رخدادهایی که داشتیم از جمله جنگ 12 روزه، آمار به شدت پایین است و حدود 35 تا 40 درصد تحقق یافته است.

گلپایگانی بخشی از عدم تحقق نوسازی بافت‌های فرسوده را همراهی نکردن سیستم بانکی عنوان کرد و افزود: در سنوات گذشته، آمار و ارقام خوبی برای وام نوسازی در بافت‌های فرسوده تامین شد. اما در سال 1403 و 1404 این ارقام بسیار پایین بوده، به طوریکه در سال 1403 که حدود 30 هزار نفر به سیستم بانکی معرفی شدند حدود 4 هزار نفر توانستند تسهیلات را دریافت کنند.

تمرکز دولت بر ارتقای کالبدی در کنار توانمندسازی ساکنان محلات ناکارآمد است

وی همچنین بخشی از اهداف مجموعه وزارت راه و شهرسازی را در حوزه بازآفرینی، اجرای پروژه‌های کوچک با اثرگذاری بزرک عنوان کرد و بر ارتقای شانیت محله و ارتقای زیستی محلات، تاکید کرد.

به گفته گلپایگانی، فعال کردن خیرین، سرمایه گذاران و ترغیب آنها به سرمایه‌گذاری در این بافت‌ها، و همکاری نهادهای و سازمان‌های دولتی می تواند بخشی از اهداف بازآفرینی را تامین کند، کمااینکه در برخی از پروژه‌ها نیز این شیوه دنبال شده است.

فعال شدن ستاد ملی بازآفرینی شهری پایدار

وی یکی از اهداف کلان ستاد بازآفرینی شهری پایدار را توانمندسازی و آموزش ساکنان عنوان کرد و گفت: ما در کنار ارتقای کالبدی، به موضوع توانمندسازی توجه ویژه داریم. این تجربه را در نایسر، در چابهار و در برخی از محلات اجرا کرده ایم و در اینکار بر ارتقا و توانمندسازی ساکنان متمرکز شده ایم.

بازآفرینی و خروج 330 محله از ناکارآمدی در طول برنامه هفتم پیشرفت

تصویب لایحه سند دار کردن اراضی فاقد سند در بافت‌های ناکارآمد با هدف ساماندهی

گلپایگانی گفت: موضوع کلیدی در سکونتگاه‌های غیررسمی موضوع مالکیت است. بدین معنا، ساکنان این بافت‌ها در نظام رسمی صاحب خانه نشدند بلکه خارج از سازو کار نظام رسمی صاحب خانه شده‌اند. بنابراین خانه ها در این بافت‌ها، سند ندارند.

به گفته معاون وزیر راه و شهرسازی، موضوع سند دار کردن خانه‌هایی که فاقد سند هستند در بافت‌های ناکارآمد با تدوین یک لایحه و با بررسی وجوه مختلف از منظر اجتماعی، انسانی، کالبدی و خدماتی روز گذشته در هیات دولت به تصویب رسید. محوریت اصلی لایحه جلوگیری از گسترش حاشیه‌نشینی و دوم به رسمیت شناختن آن و ضرورت ساماندهی آنهاست.

وی اصلاح شبکه معابر، تامین سرانه‌های خدماتی و سایر الزاماتی را که به ارتقای کیفیت زندگی در این بافت‌ها می‌انجامد مرهون اجرای این تصمیم دولت عنوان کرد و گفت: سند دار کردن اراضی که در تصرف است و سکونتگاه های غیررسمی شناخته می شوند بخشی از اهداف این لایحه است.

پیگیری نکردن ساخت و سازهای غیرمجاز از سوی نهادهای متولی جرم انگاری می‌شود

گلپایگانی گفت: دو کار عمده در سال 1401 و 1402 مربوط به تبصره بودجه شامل بند ک و بند میم بود و ارزیابی و تقویت نقاط قوت و پیگیری جلسات ستاد بازآفرینی شهری پایدار و اجرای مصوبات آن بود. با این اقدام‌، از ساخت و ساز غیرمجاز جلوگیری خواهیم کرد. متولی این کار نیز شهرداری ها برای اجازه ندادن به ساخت و ساز غیرمجاز، جهادکشاورزی با هدف محافظت با اراضی کشاورزی، وزارت نیرو برای جلوگیری از ساخت و ساز در حریم رودخانه هاست.

به گفته وی، در این مصوبه تلاش شده است تا تخطی از مواردی که عنوان شده به عنوان تخلف محسوب شود. بدین معنا، مدیر و متولی ای که در دوره مدیریت اش تخطی و تخلفی صورت بگیرد باید پاسخگو باشد.

خروج 330 محله ناکارآمد از ناکارآمدی در طول برنامه هفتم پیشرفت

معاون وزیر راه و شهرسازی در بخش دیگری از این گفتگو تصریح کرد: شرکت بازآفرینی شهری ایران برای رسیدن به عدد کاهش 20 درصدی در 5 سال برای کاهش محدوده‌های هدف بازآفرینی شهری، 330 محله ناکارآمد را در همراهی با جهاد دانشگاهی، دانشگاهیان و جامعه حرفه‌ای در برنامه مطالعاتی قرار داده ایم تا از محدوده ناکارآمد خارج شوند. برنامه اقدام برای اینکار در حال تدوین است.

تخصیص 3 همت از طریق مولدسازی دارایی‌ها برای تامین سرانه‌های بافت‌های ناکارآمد

گلپایگانی یکی دیگر از برنامه های شرکت را استفاده از ظرفیت ملکی شرکت بازآفرینی شهری با سابقه 25 ساله عنوان کرد و گفت: شرکت بازآفرینی برای انجام تکالیف خود در برخی شهرها از جمله فضای پیرامونی حرم امام رضا در مشهد برخی از املاک را تملک و معابر را بازگشایی کرده است. از این محل حدود 3 همت بین استان‌ها با توجه به ظرفیت از طریق مولدسازی برای تامین سرانه‌های خدماتی هزینه خواهد شد.

وی تاکید کرد: هم اکنون خرید املاکی که ساخته شدند بازار خوبی ندارد و امکان فروش فراهم نیست و با توجه به این موضوعات تلاش خواهیم کرد تا مشکلات را حل و فصل کنیم.

اجرای طرح کلید به کلید در همکاری با سازمان ملی زمین و مسکن

معاون وزیر راه و شهرسازی در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع کلید به کلید اشاره کرد و گفت: با استان‌ها برای اجرای طرح کلید به کلید مکاتبه کرده ایم، تلاش کردیم، با همکاری شهرداری‌های شناسایی انجام و در سامانه بارگذاری شود و به سازمان ملی زمین و مسکن برای راستی آزمایی معرفی شوند. مقدمات، آیین نامه ها و سازوکارهای انجام اینکار در حال آماده شدن است و عملیات اجرایی آن در 2 ماه آینده شروع خواهد شد.

در موضوع کلید به کلید با همکاران در استان‌ها مکاتبه داشتیم. تلاش کردیم با همکاری شهرداری ها شناسایی انجام و در سامانه ای بارگذاری شود و به سازمان ملی زمین و مسکن با راستی آزمایی معرفی می شود. مقدمات آیین نامه ها و ساز و کار آماده شده و عملیات اجرایی در 2 ماه آینده شروع خواهد شد.

وی اجرای این طرح را اقدامی برای کاهش سطوح بافت های ناکارآمد عنوان کرد.

استیجار عمومی با اولویت بافت های فرسوده

وی موضوع مسکن استیجار عمومی را که با اولویت بافت های فرسوده هدف گذاری شده است اقدامی مناسب برای استیجار و کمک به زوج های جوان عنوان کرد و گفت: 10 هزار واحد مسکن استیجار عمومی در 1404 با اولویت بافت‌های فرسوده هدف‌گذاری شده است. اینکار با دو هدف کمک به زوج‌های جوان و همچنین اولویت اجرا در بافت‌های فرسوده به زودی عملیاتی می‌شود.

افتتاح پروژه‌های شاخص مرمتی و خدمات زیربنایی و روبنایی در محلات ناکارآمد برای دهه فجر

گلپایگانی از برخی از برنامه افتتاحات آن شرکت برای دهه فجر گفت و توضیح داد: 630 پروژه در شرکت بازآفرینی شهری در دستور کار قرار دارد. بناست تا برخی از پروژه های واجد اهمیت شرکت در زمینه مرمت و بازآفرینی از جمله پروژه مدرسه حجتیه قم، مجموعه ورزشی در شهر بجنورد، کتابخانه در شهرستان بناب، فوریت های پزشکی در مرند، کلانتری در محله شیرآباد زاهدان به افتتاح برسد.